Verschenen in het magazine van Maart 2018
1 Maart 2018 //
Peter Ooms
Investeringen voor de energietransitie
Elia staat als beheerder van het hoogspanningsnet in België en Oost-Duitsland in de frontlinie van een vergroening en verduurzaming. Dat vraagt enorme investeringen die CFO Catherine Vandenborre in goede banen moet leiden. Financiering en risicomanagement zijn uiterst belangrijke opdrachten.

Wat is de belangrijkste strategische uitdaging van Elia en hoe kunt u als CFO helpen om die doelstelling te bereiken?

 

Catherine Vandenborre: Elia heeft een zwaar investeringsplan dat volledig gericht is op de veranderingen in de energiebehoeften. België moet zijn CO2-uitstoot verminderen met 35 procent tegen 2030. Duitsland moet de CO2-uitstoot nog drastischer terugdringen. Daarom is er nood aan meer hernieuwbare stroomproductie zoals wind- en zonne-energie. Die vormen van elektriciteit hebben nood aan een ander type netwerk. Voor windenergie op zee zijn bijkomende verbindingen nodig vanuit de windparken naar het vasteland. Zonne-energie wordt heel decentraal opgewekt, zodat we ook het netwerk in die zin dienen aan te passen.

 

Daarnaast vertonen beide energietypes een erg grote volatiliteit. Er is infrastructuur nodig om de pieken en dalen op te vangen. Een zeer belangrijk hulpmiddel daarbij zijn de interconnecties naar onze buurlanden, omdat die toelaten om overtollige elektriciteit die op één plek wordt gegenereerd te evacueren naar andere gebieden waar wind of zon minder aanwezig zijn. Daarom werken we nu aan de verdubbeling van onze interconnectiecapaciteit op de bestaande verbindingen met Nederland en Frankrijk. We bouwen ook aan Nemo, een nieuwe verbinding met het Verenigd Koninkrijk van duizend megawatt. Genoeg om elektriciteit te leveren aan een half miljoen huishoudens. Het Allegro-project zal België voor het eerst connecteren met Duitsland en directe toegang bieden tot de grote hoeveelheid hernieuwbare energie uit Duitsland. Ook dat is een hoogspanningsverbinding met een capaciteit van duizend megawatt. In de praktijk beheren wij meer dan achtduizend kilometer lijnen en ondergrondse kabels verspreid over heel België.

 

Over hoeveel geld gaat het voor die investeringen?

 

In de komende vijf jaar zullen we in totaal 5,8 miljard euro besteden om deze doelstellingen te realiseren. Het gaat dan meer specifiek om 2,3 miljard euro in België en 3,5 miljard euro in Duitsland. Daar hebben we een tijdje geleden zestig procent van 50 Hz overgenomen, de beheerder van het hoogspanningsnet in het oosten van Duitsland. Daar is meer dan 53 procent van de elektriciteitsproductie gebaseerd op hernieuwbare energie. Elk jaar zullen we dus projecten beheren voor meer dan een half miljard euro in beide landen. De uitdagingen zijn heel groot. Enerzijds moeten we hiervoor de financiering rond krijgen. Daarnaast moeten we de investeringsprojecten zeer goed opvolgen om de kosten te beheersen, maar ook om het eindresultaat op tijd te realiseren.

 

Hoe krijgt Elia het geld bij elkaar om een dergelijke investering rond te krijgen? Wat is uw rol daarin?

 

Elia is actief in een gereguleerd segment van de economie. De toezichthouder bepaalt hoeveel we verdienen en wat de gearing ratio is voor de financiering van onze activiteit. Omdat de regelgever ons oplegt om bij het financieren van de investeringen een verhouding van één derde eigen vermogen en één derde schuld aan te nemen, en omdat we nu al meer kapitaal hebben aangetrokken dan volgens  die regeling bepaald was, moeten we ons in de komende jaren richten op een financiering met schulden. Wij willen het liefst instrumenten met een hoge liquiditeit en een zeer lange maturiteit. Wij rekenen erop dat onze installaties tot veertig jaar meegaan en we zoeken nu financieringsvormen die ook een lang tijdschema vertonen. Wij denken in de eerste plaats aan obligaties. Op dit moment is er veel geld voorhanden, niet alleen in ons land, maar ook in het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland en Scandinavië.

 

Om op een eenvoudige manier bedrijfsobligaties te plaatsen, laten we onze kredietwaardigheid analyseren door ratingbureaus. In België gebruiken we Standard & Poor’s waar we een rating van BBB+ hebben. In Duitsland werken we met Moody’s: daar is de rating een vergelijkbare BAA1. Een groot deel van mijn werk bestaat uit onderhandelingen met de banken en deze agentschappen.  

 

Daarnaast is Elia sinds 2005 genoteerd op Euronext. Gezien onze specifieke situatie met dwingende eisen van onze regelgever op het vlak van rendement en onze voorspelbare cashflow, hebben we een aandeel dat erg gewild is bij grote pensioenfondsen en verzekeringsmaatschappijen. Tegelijk kunnen we hen toch een perspectief van groei bieden dat gekoppeld is aan onze investeringsplannen.

 

Behoort de uitgifte van een green bond door Elia tot de mogelijkheden?

 

In het kader van een verduurzaming van onze bedrijfsvoering én de financiering onderzoeken we de mogelijkheden om een green bond uit te geven. Wel zie ik meteen een aantal moeilijkheden die we niet altijd kunnen overwinnen. Om een pure green bond uit te geven, is het nodig te garanderen dat de stroom die we leveren aan onze klanten voor honderd procent afkomstig is van duurzame productie.

 

Het lukt om technische redenen niet om die garantie te geven. De netwerken die Elia beheert, zijn geen punt-naar-puntverbindingen, maar zogenaamde gemaasde netwerken. Dat houdt in dat de stroom via verschillende wegen tot bij onze klant komt. Het is niet mogelijk de herkomst of de productiesite van de elektriciteit te traceren. Alleen voor de offshore-productie van windenergie en het transport naar het transformatiestation in Zeebrugge, kunnen we dat wel garanderen.

 

Daarnaast is er een kostenfactor verbonden aan groene obligaties. Een dergelijke uitgifte zal nooit goedkoper zijn dan een gewone obligatie. Toch blijft het een interessant idee omdat we op die manier toegang zouden krijgen tot een apart segment van de investeringsmarkt die we anders niet bereiken. Het gaat om instanties die zeer grote bedragen bij elkaar weten te brengen, minimaal 500 miljoen euro, maar daar ook een duurzaam aspect aan koppelen.

 

Spelen de banken een rol in uw financieringsproces?

 

Wij werken met een groep van zes kernbanken waarmee we een langetermijnrelatie hebben. Dat zijn Belgische én internationale bankgroepen. Daarbij Bij hen hebben we een kredietfaciliteit van ongeveer 750 miljoen euro. Zij zijn ook onze eerste gesprekspartners wanneer we advies zoeken over de uitgifte van financiële instrumenten. Anderzijds zijn de producten die we afnemen bij de banken eerder eenvoudig, plain vanilla.

 

Is de financiële afdeling ook betrokken bij het beheer van die grote projecten?

 

Investeringsprojecten worden primair beheerd door onze projectingenieurs. Onze functie is in de eerste plaats gericht op de thema’s financieel beheer, risicobeheer en governance. In deze context heeft de financiële afdeling, samen met de business, een project opgezet om de kosten van onze investeringen verder te verlagen, met behoud van het kwaliteitsniveau, werkend aan hun technische specificaties. Daarom hebben we voor elk type investering (kabels, hoogspanningslijnen, onderstations) onderzocht wat we konden veranderen in onze specificaties om onze kosten te verlagen terwijl we dezelfde constructiekwaliteit behouden.

 

Zo hebben we bijvoorbeeld voorgesteld om de graafwerken voor het trekken van kabels anders te specificeren. Als die kabels een tiental centimeter minder diep liggen in een sleuf die net iets minder breed is, is er minder opvulling nodig, wat een kostenbesparing oplevert. Elia moet honderden kilometers kabel leggen. Het effect van een dergelijke maatregel op de kosten is niet te onderschatten.

 

Op eenzelfde manier hebben we de specificaties voor die kabels zelf en voor de installaties opnieuw onderzocht. Het gaat hier altijd om een zeer nauwe samenwerking met de verantwoordelijken uit de operationele afdelingen die de impact ervan op hun activiteiten ook goed moeten inschatten. Voor mij is dit een van de sleutels tot het succes van efficiënte projecten: samen met de medewerkers in het veld nadenken over hoe we onze activiteiten uitvoeren en de processen telkens weer optimaliseren. Belangrijke opmerking: wegens het regelgevingskader waarin wij actief zijn, komen de gegenereerde kostenbesparingen direct ten goede aan de eindgebruikers en niet aan het bedrijf.

 

In hoeverre bent u betrokken bij een project wanneer het mis dreigt te gaan? Vaak zijn bijvoorbeeld de omwonenden heel erg tegen nieuwe hoogspanningsmasten of grote infrastructuurwerken.

 

Zoiets volgen we van heel nabij. Elia speelt een sleutelrol bij het waarborgen van de leveringszekerheid in de markten die zij bedient. Het is daarom essentieel om goede contacten te onderhouden met een breed spectrum aan belanghebbenden en rekening te houden met hun vragen, zorgen en behoeften. Dit is vooral van belang wanneer onze infrastructuurprojecten gevolgen hebben voor de belangen van lokale gemeenschappen. We stellen informatie ter beschikking van onze belanghebbenden, nemen hun belangen zeer serieus en zetten ons in om eventuele negatieve gevolgen van onze activiteiten zoveel mogelijk te beperken. Vanuit financieel oogpunt is het Nimby-syndroom een ​​risico van vertraging in het uitvoeren van investeringsprojecten, die we van zeer nabij moeten opvolgen.

 

In de meeste bedrijven denken de CFO’s nu aan manieren om de efficiëntie van hun eigen afdeling verder op te drijven door nog meer automatisering. Hoe ver staat Elia op dat vlak?

 

Onze efficiëntie verhogen en onze kosten verlagen zijn een constante zorg. Het automatiseren van onze processen heeft al zijn plaats. We hebben ons factureringsproces voor inkomende en uitgaande accounts gedigitaliseerd. We onderzoeken nu hoe we de controle over onze leveranciers kunnen verbeteren. Elia is bijvoorbeeld verplicht om samen te werken met bedrijven die volledig in orde zijn met hun betalingen aan de sociale zekerheid en bedrijven die de wetgeving inzake tewerkstelling van buitenlandse werknemers respecteren. Deze controle is een zeer repetitief proces. We bekijken of het mogelijk is deze taken te automatiseren met een administratieve robot.

 

We onderzoeken ook hoe we meer en automatische controles kunnen uitvoeren om het risico op fraude te verkleinen. We hebben nog geen keuze gemaakt voor systemen. De vraag is of we onze bestaande SAP-systemen gebruiken. Of investeren we in een extra tool? In ieder geval is automatisering een gelegenheid om processen te herzien om ze te vereenvoudigen.