‘De EU moet dringend hervormen om haar potentieel te benutten.’

​Tussen handelsoorlogen, oplopende schulden en trage groei zoekt de wereldeconomie naar een nieuw evenwicht. Na een bewogen economisch jaar maakt FDmagazine samen met een panel economen de balans op voor 2026.

​Terugkijkend op 2025 is er één woord dat alle panelleden collectief zal bijblijven: ‘handelstarieven’. “De handelsoorlog domineerde het nieuws in de eerste jaarhelft, daar was geen ontkomen aan”, vat Peter Vanden Houte, hoofdeconoom bij ING België, het sentiment treffend samen. De handelstarieven die president Donald Trump op de wereld losliet zorgden voor veel chaos en onzekerheid. Maar mogelijk kunnen ze een tegengesteld effect hebben. “Trumps grillig geopolitiek beleid dreigt net nieuwe allianties te faciliteren die op middellange termijn in het nadeel van de VS kunnen werken”, legt senior financieel econoom bij KBC, Tom Simonts uit.

Ook de verzwakking van de dollar blijft bij. “Zeker aangezien de meeste waarnemers uitgingen van een versterking van de dollar”, aldus Véronique Goossens, hoofdeconoom Belfius. En verder zal ons panel zich 2025 nog herinneren als het jaar dat Duitsland zijn ijzeren begrotingsdiscipline vierde.

Maar wat zal 2026 bieden op economisch vlak? Onze gesprekspartners gaan er in grote lijnen vanuit dat de economie zal groeien, maar onder het potentieel. Daarbij is het in Europa uitkijken naar de initiatieven die de EU ontwikkelt om de competitiviteit en de productiviteit naar een hoger niveau te tillen. “Er zijn dringend hervormingen nodig, want we lopen in Europa nu heel wat potentiële groei mis”, aldus Véronique.

Welke economische ontwikkelingen en trends zijn jullie het meest bijgebleven in 2025?

Véronique: “Voor mij was de belangrijkste ontwikkeling van 2025 met stip de onvoorspelbaarheid van de Amerikaanse handelspolitiek en het Amerikaanse economische beleid in het algemeen.”

Tom: “Vanzelfsprekend is er het feit dat Trump zijn importtarieven met succes, en zonder veel weerstand heeft doorgezet. In dat verband was de top tussen Xi Jinping en Narendra Modi in Tianjin van veel groter belang. Trumps grillige geopolitiek dreigt net zo allianties te faciliteren die op middellange termijn in het nadeel van de VS kunnen werken.

Verder lijkt de geest van Paul Volcker rond te waren. De inflatiepiek in de Verenigde Staten hield namelijk véél langer aan dan eerst gedacht, op niveaus die ver boven de beoogde twee procent liggen. Inflatie is een moeilijk te temmen beest. Niettemin verlaagde de Federal Reserve (Fed) de beleidsrente dan toch. Het begin van een lange cyclus met hoge inflatie, wat het pad kan effenen voor een (mild) stagnatiescenario.”

Peter: “De handelsoorlog domineerde natuurlijk het nieuws in de eerste jaarhelft. Meer positief was de significante daling van de olieprijzen door de productieverhogingen van de OPEC (Organisatie van olie-exporterende landen). En ook de gasprijzen zijn wat teruggevallen. Ten slotte was er de buitengewone verdere ontwikkeling van het hele AI-ecosysteem met vooral in de VS, miljardeninvesteringen.”

Welke gebeurtenissen hebben jullie verrast?

Tom: “Zonder twijfel dat Trump überhaupt doorzette met zijn tariefplannen. Ook het feit dat de Duitsers hun beruchte ‘Schwarze Null’ opgaven. Dat is op zichzelf een gevolg van Trumps dreiging, sommigen zeggen eerder afpersing, van de NAVO-landen om hun ‘fair share’ te betalen voor bescherming.

Ook het plots opduiken van DeepSeek kwam als een verrassing. Het taalmodel kreeg veel kritiek, maar leidde eigenhandig tot prijsverlagingen bij de grote Chinese techgiganten (ByteDance, Alibaba). Het deed het aandeel Nvidia ook met achttien procent dalen. Bovendien zette dit ook het licht op groen voor een heuse heropleving van de verguisde Chinese technologiesector. Tot op vandaag blijft het model toonaangevend.”

Peter: “Het was een verrassing dat de Duitse regering de fiscale orthodoxie heeft laten varen en de kaart trekt van budgettaire stimulus. Het blijft wel afwachten of dit ook in de praktijk zal worden uitgevoerd, want de implementatie van de plannen laat op zich wachten.”

Véronique: “De verzwakking van de dollar. Aanvankelijk leek een versterking van de dollar in de sterren geschreven. Het vooropgestelde handelsbeleid van de Amerikaanse president zou in de VS inflatie uitlokken en de Fed dwingen tot een verstrakking van het monetair beleid. Maar ‘Liberation Day’ verraste de hele wereld met de torenhoge handelstarieven die nadien weer werden bijgeschroefd. Vervolgens slaagde Donald Trump erin om een duur fiscaal pakket goedgekeurd te krijgen dat de Amerikaanse schuldratio fors zal verslechteren. Die cocktail tastte het vertrouwen in de dollar aan.”

Welke voorspelling van begin 2025 is niet uitgekomen?

Peter: “De consensus was dat de dollar verder zou stijgen met de herverkiezing van Donald Trump, vanwege deregulering en fiscale stimulus. Ook hogere tarieven werden in eerste instantie gezien als een positief gegeven voor de dollar.

Het bleek echter dat er in het begin van het jaar al heel veel speculatieve shortposities op de euro uitstonden. Toen het economisch nieuws uit Europa minder slecht bleek dan verwacht, begon de euro te appreciëren t.o.v. de dollar. Ook de openlijke plannen van de Trump-administratie om de dollar te verzwakken, deden beleggers dollars verkopen.”

Véronique: “AI ontwikkelt zich snel, maar de spectaculaire verwachtingen zijn dit jaar slechts deels waargemaakt. De technologie is veelbelovend, maar de adoptie bij bedrijven blijkt trager te verlopen dan verwacht. De beloofde kostenbesparingen en efficiëntie blijven voorlopig ook beperkt.”

Tom: “Het Amerikaanse bbp zou met vier procent groeien, dankzij MAGA, een gunstige demografie en vredesdividenden door het einde van grote conflicten. De groei lijkt echter te zullen blijven steken op 1,8%. Ook de al te fantastische vijf procent groei voor 2026 verdampte al tot ongeveer 1,5 procent.”

Wat zijn jullie verwachtingen voor de wereldwijde, Europese en Belgische economie?

Véronique: “In het algemeen kunnen we stellen dat de nieuwe handelspolitiek van de VS de wereldeconomie voorlopig minder schaadt dan eerst gedacht.

In de tweede helft van 2025 vertraagt de Europese economie na een sterk begin van het jaar, met veel export voor de Amerikaanse handelstarieven van kracht werden. Volgend jaar blijft de economie groeien, maar onder het potentieel. De energie-intensieve sectoren, zoals de chemische sector, blijven kampen met de scherpe concurrentie vanuit de andere grote handelsblokken. In Duitsland wordt vanaf 2026 een infrastructuurplan ontplooid dat de Europese economie wat ondersteuning biedt. Ook hogere defensie-uitgaven stimuleren de Europese economie.

Ook in België blijft de economie onder het potentieel presteren, maar in het basisscenario verwachten we bij Belfius geen recessie. Als open economie is ons land extra kwetsbaar voor de geopolitieke handelsspanningen. 1,3% van ons bbp wordt rechtstreeks gelinkt aan goederenexport naar de VS. De helft hiervan zijn farmaceutische producten. In de Belgische farmaceutische sector vrezen we de komende jaren vooral minder investeringen.”

Tom: “Blijvend lage groei, bij stijgende schuldgraden zullen de fiscale en monetaire slagkracht blijven aftoppen. Daartegenover staat een wegebbende inflatiedruk, met dank aan de goedkopere energieprijzen.

De EU en België moeten de nieuwe tarieven verteren en hun toeleveringsketens herdenken. Van de centrale banken valt weinig tot geen hulp te rapen, terwijl de langetermijnrentes op hoog niveau zullen plafonneren. Dat riskeert, samen met budgettaire inspanningen, investeringen onder druk te zetten. Dit terwijl regeringen zich vooral bezig moeten houden met grote thema’s zoals begrotingsinspanningen, veiligheid en geopolitiek.”

Peter: “De wereldeconomie blijft groeien, maar aan een matig tempo. In de VS dreigt de stijgende werkloosheid op de consumptie te wegen, waardoor het groeiritme tot zo’n twee procent zal vertragen. De structurele problemen maken dat de groei in Europa nog altijd maar rond de één procent zal schommelen. België zal vermoedelijk de negatieve impact van een meer restrictieve begroting voelen, waardoor de groei ten hoogste op één procent uitkomt.”

Welke economische ontwikkelingen zullen jullie met stip opvolgen?

Tom: “Het antwoord van Europa op alle buitenlandse crisissen. Meer bepaald of het blok, op zijn minst, op een aantal vlakken tot consensus kan komen. Denk daarbij onder meer voor wat betreft het afwerken van de ooit beloofde ‘eenheidsmarkt.’ En verder ook of en in welke mate de consument in China en India de respectievelijke economieën kan aanzwengelen.”

Peter: “De vraag is hoe activistisch Donald Trump op economisch gebied zal blijven. En of we dus op dat vlak naar een iets rustiger jaar mogen uitkijken. Vraag is ook of de handelsbetrekkingen met China opnieuw wat kunnen normaliseren. In de VS zijn natuurlijk ook de mid-termverkiezingen interessant, maar die vinden pas in november plaats.

In Europa is het vooral uitkijken naar de prestaties van Duitsland en Frankrijk. Krijgen de Duitsers de economische motor eindelijk weer op gang met hun infrastructuurplan?

En kan Frankrijk, geplaagd door politieke instabiliteit en uitdagende overheidsfinanciën, uit de greep van de financiële markten blijven? Meer algemeen is de vraag of de stijgende schuldenratio’s in vele landen de lange rente niet verder omhoog zullen duwen.”

Véronique: “De initiatieven die de EU ontwikkelt om de competitiviteit en de productiviteit van de Europese economie te versterken. Er zijn dringend hervormingen nodig om de interne markt te verdiepen, vooral in de dienstensectoren. We lopen binnen de unie heel wat potentiële groei mis. Verder is het uitkijken naar een eengemaakte kapitaalmarkt, opdat beloftevolle bedrijven hier gemakkelijk kapitaal kunnen vinden en op de Europese markt kunnen floreren. Nu trekken ze helaas vaak naar de VS, waardoor Europa bijna geen grote technologiebedrijven heeft.”

Wat verwachten jullie van het beleid van centrale banken en overheden komend jaar?

Peter: “We zien de Fed de rente nog een paar keer verlagen om uiteindelijk op drie procent uit te komen. De ECB zal de rente waarschijnlijk stabiel houden op twee procent, ondanks het feit dat de inflatie in eerste instantie onder de twee procent zal duiken.”

Véronique: “We verwachten dat de ECB haar rentetarief volgend jaar stabiel zal houden op twee procent. De inflatie lijkt nu immers onder controle. In de Verenigde Staten is de Fed bezig met de versoepeling van haar beleid. Het wordt uitkijken naar verdere initiatieven van de Amerikaanse president Trump om de onafhankelijkheid van de Fed onderuit te halen.”

Tom: “Weinig tot niets. De Fed zou de rente in 2026 nog eens twee keer kunnen verlagen, na drie knipjes in 2025. De ECB mogelijk één enkele keer, maar dat zal vooral symbolisch zijn. Overheden worstelen met kostenbesparingen die ze amper tot niet kunnen doorvoeren omwille van maatschappelijke tegenkanting.”

Zien jullie mogelijke verrassingen?

Véronique: “China ziet de Europese Unie steeds meer als zijn exportmarkt, nu de VS veel minder toegankelijk is geworden. Het is belangrijk om met China een nieuw evenwicht te vinden. We zullen hun exportproducten nodig blijven hebben, maar tegelijk riskeert de EU het slachtoffer te worden van Chinese dumpingpraktijken.”

Tom: “Mogelijk komen die uit de technologiesector. Kijk bijvoorbeeld naar de ontwikkelingen op het vlak van quantumrekenkunde. Een solide handelsdeal mag ook niet zomaar uitgesloten worden. In een utopische wereldvisie kunnen we mogelijk zelfs de weg naar een onderhandeld nultarief tussen enkele landen of blokken inslaan.”

Peter: “De financiële markten blijven een element dat de economie zowel positief als negatief kan beïnvloeden. Je merkt enerzijds dat er hier en daar wat stress in het financiële systeem begint te sluipen. Denk aan hoge beurswaardering en private credit die averij begint op te lopen. Als de risicopremies stijgen, kan dit een sterk remmend effect op de economie uitoefenen. Anderzijds kunnen we niet uitsluiten dat de AI-hausse verdergaat. Vergeet niet dat in de Big Beautiful Bill van Trump bedrijven investeringen sneller mogen afschrijven. Dat zou voor een investeringsboom kunnen zorgen.”