“Onze economie is in discontinuïteit”

8 januari 2021
Tekst
Peter Ooms
“Onze economie is in discontinuïteit”

Faillissement dreigt voor vijftigduizend bedrijven

Volgens de analyse van Graydon zijn de economische vooruitzichten voor ons land zo dramatisch dat uitzonderingsmaatregelen nodig zijn om de bedrijven er weer bovenop te helpen. Het kantoor stelt een batterij maatregelen voor om een ramp te voorkomen.

“Het heeft volgens ons geen zin om de bestaande modellen te hanteren bij de huidige economische situatie in ons land. Dit is een economie in discontinuïteit. Vergelijk het met de periode na een oorlog”, zegt Eric Van den Broele, directeur research & development van bedrijfsinformatiespecialist Graydon. Tijdens het gesprek verwijst hij naar nieuwe analyses die elk ogenblik kunnen binnenkomen, waarna nieuwe data toegevoegd worden aan de berekeningsmodellen. De situatie verandert elke dag.

26,8 procent van de bedrijven in moeilijkheden

“We gaan er nu van uit dat de komende maanden en jaren vijftigduizend bedrijven failliet gaan als gevolg van de coronacrisis. In gewone jaren zijn het er zo’n tienduizend. Het gaat enerzijds om een inhaalbeweging van ondernemingen die op dit ogenblik niet op de fles kunnen gaan omdat de overheid een moratorium heeft afgevaardigd. Dat loopt af op 31 januari 2021. We verwachten bovendien een uitdoofscenario voor een resem andere steunmaatregelen, zoals het uitstel van betaling van sociale zekerheid en fiscale bijdragen, en de betaling van overbruggingspremies. Het gros van de faillissementen zal hieruit voortvloeien. In onze analyses op basis van cijfers van 25 november verkeert 26,8 procent van de ondernemingen in moeilijkheden door de coronacrisis. Voor de uitbraak van het covid-19-virus waren er dat 5,4 procent.”

Sneeuwbaleffect

Als zoveel bedrijven failliet gaan, kan dat een sneeuwbaleffect creëren, meent Graydon. Daarbij kunnen hele sectoren en logistieke ketens in gevaar komen. “De gezonde bedrijven in sectoren als horeca, bouw en transport zouden worden meegesleurd door het verdwijnen van hun klanten en leveranciers. Ook onverdachte sectoren als chemie tellen nu meer bedrijven in moeilijkheden. Als we niets doen, verwacht ik een scenario met een aanzwellend aantal faillissementen vanaf 31 januari”, zegt Eric Van den Broele.

Rechters laten ingrijpen

Een specifiek probleem bij de komende golf aan faillissementen is dat een groot aantal bedrijven zelf de boeken zal neerleggen. “Consultants raden ondernemers aan om gebruik te maken van het huidige klimaat om hun bedrijf in financiële moeilijkheden te sluiten. Zo kunnen ze nadien starten met een schone lei en een intact imago. Iedereen begrijpt dat het niet de schuld is van de ondernemer, maar van de crisis. Het gaat volgens ons ook om bedrijven die het voor de crisis goed deden (segment drie in de grafiek). In de huidige gerechtelijke procedures zal een dergelijk faillissement op bekentenis – waarbij een ondernemer zelf de boeken neerlegt – automatisch tot een vonnis leiden. Daar komt geen analyse of onderzoek aan te pas, zeker als je weet dat er nu al een tekort aan mensen en middelen bestaat bij de rechtbanken”, zegt Eric Van den Broele.

Hij stelt voor om rechters de mogelijkheid te bieden om tegengas te geven. Rechtbanken zouden een eerste analyse moeten maken en de levensvatbare ondernemingen apart behandelen. Die zouden ook de raad moeten krijgen om wel nog verder te werken. Op dit ogenblik mag een rechter geen advies geven in een rechtszaak. Graydon pleit voor een periode van twee tot drie jaar waarbij bijkomende sturing en een eventuele begeleiding naar een andere oplossing zoals WCO (wet op de continuïteit van ondernemingen) mogelijk wordt.

Geld mobiliseren

Daarnaast pleit Graydon al een tijd voor een grotere benutting van het aanwezige kapitaal van de Belgen. Samen met het VBO maakte het kantoor begin september bekend dat zo’n 86 miljard euro nodig is om bedrijven in nood te helpen. “Dergelijke sommen heeft de overheid gewoon niet. Met wat ondersteuning, zoals een garantiestelling, kan de overheid wel een multiplicatoreffect creëren waardoor privépersonen én bedrijven hun geld activeren.”

Dat gebeurt nu al met een aangepaste regeling van de Vlaamse Winwinleningen. “Ondanks die bijsturingen blijft het maximumbedrag van driehonderdduizend euro nog te beperkt. Dat zou opgetrokken moeten worden.”

Eric Van den Broele wil ook dat de ondernemers hun privékapitaal in de eigen onderneming kunnen stoppen aan gunstige voorwaarden. “Denk aan een notionele intrestaftrek zoals die eerst was opgezet. Op die manier krijgen die ondernemers een prikkel om hun eigen geld te activeren.”

De belangrijkste maatregel die Graydon voorstelt, is om de rijke ondernemingen ertoe aan te zetten minderheidsparticipaties te nemen in andere bedrijven. “We schatten dat ongeveer 1.100 miljard euro beschikbaar is in de bedrijven die het nog goed doen. Een gedeelte daarvan zal zeker liquide zijn en kan van pas komen om te investeren in bedrijven die een interessante meerwaarde bieden. Een soort taxshelter zou een aanmoediging zijn om dat te doen. Dergelijke minderheidsparticipaties passen ook in een moderne economie met duurzame samenwerkingsverbanden en circulaire coöperaties.”

Gerichte acties

Graydon wil dat de nieuwe steunmaatregelen ten goede komen van bedrijven die door de crisis in moeilijkheden kwamen. “Bij een aantal maatregelen die de overheid nu neemt, is dat niet het geval. Er zijn bedrijven die het moeilijk hadden voor de lockdown en die nu door steunmaatregelen uit de problemen zijn (segment zeven). Ik pleit ervoor om goed af te bakenen, zodat we bedrijven ondersteunen die echt bijdragen aan een duurzame economie”, zegt Eric Van den Broele.