Bij 1 op de 10 faillissementen doken vooraf al waarschuwingssignalen op in de media

​Financiële problemen worden niet altijd als eerste zichtbaar in de cijfers. Een analyse van 1.840 faillissementen in België en Nederland toont dat bij ruim één op de tien bedrijven al vóór het faillissement relevante waarschuwingssignalen in de media opdoken. Soms maanden, soms zelfs jaren eerder. Voor financieel managers kan bedrijfsnieuws een extra reden zijn om risico's vroeger onder de loep te nemen.

Een betalingsgeschil dat de krant haalt. Een rechtszaak. Problemen binnen het management. Een operationeel incident of signalen van financiële druk. Op zichzelf bewijst geen van die gebeurtenissen dat een onderneming op een faillissement afstevent. In combinatie met financiële en juridische gegevens kunnen ze wel aanleiding geven om een bedrijf vroeger en nauwkeuriger op te volgen.

Dat blijkt uit When Media Signals Add Value: Early Warnings a Smart Credit Manager Should Not Miss, een onderzoek van Sentometrics, Trends Business Information en NextBI. De onderzoekers analyseerden 1.840 Belgische en Nederlandse bedrijven met minstens vijf FTE’s die failliet gingen en keken tot 36 maanden vóór de officiële faillissementsuitspraak terug naar relevante berichtgeving. We gingen in gesprek met Kris Boudt, Professor Econometrie en Finance aan de UGent en VUB, en CEO van Sentometrics.

Eén op de tien al vooraf in beeld

Bij 192 van de onderzochte ondernemingen, goed voor 10,4%, werd minstens één relevante Media Warning gevonden vanaf één maand vóór het faillissement. Zo'n waarschuwing ontstaat wanneer een relevant artikel wijst op een materiële verandering in het risico-, reputatie- of bedrijfsprofiel van een onderneming.

Vooral de timing valt op. Twee jaar vóór het faillissement was al 4,1% van alle onderzochte bedrijven via minstens één Media Warning gesignaleerd. Op twaalf maanden liep dat aandeel op tot 6,3%, zes maanden vooraf tot 8,1% en drie maanden vóór de uitspraak tot 9,1%. Hoe dichter het faillissement naderde, hoe meer signalen verschenen.

Volgens Kris is 10,4% een relevant aandeel: “Het gaat om bedrijven die belangrijk genoeg zijn om media-aandacht te krijgen. Bekijken we het cijfer vanuit het aantal betrokken werknemers, dan loopt het aandeel zelfs op tot 30%. Voor een financieel manager zit de waarde vooral in weten waar en wanneer hij moet handelen. Je wilt niet de laatste zijn in de rij wanneer een klant of leverancier in moeilijkheden komt.”

Precies daar ligt de potentiële meerwaarde voor financieel managers. Jaarrekeningen kijken per definitie achteruit en kunnen ontwikkelingen pas maanden later weerspiegelen. Bedrijfsnieuws verschijnt veel sneller. Daardoor kunnen gebeurtenissen zoals betalingsproblemen, juridische conflicten, fraudeaantijgingen, operationele incidenten of problemen binnen het management al publiek bekend zijn voordat hun financiële gevolgen in de formele rapportering zichtbaar worden.

De eerste rode vlag is niet altijd financieel

Opvallend is ook de aard van de waarschuwingen. Voor de onderzochte faillissementen registreerde het onderzoek vooraf 68 financiële Media Warnings. Daarnaast waren er 35 businessgerelateerde, 31 juridische of regelgevende, 23 operationele, vijftien marktgerelateerde en veertien governancewaarschuwingen. Vier hadden betrekking op reputatie.

Financiële problemen vormen daarmee de grootste afzonderlijke categorie, maar het risicobeeld is veel breder. Problemen kunnen zich eerst manifesteren in de bedrijfsvoering, de governance of een juridisch conflict en pas later in de financiële cijfers terechtkomen.

De studie plaatst die mediasignalen daarom nadrukkelijk naast traditionele indicatoren. Ook die kunnen vooraf waarschuwen. Uit een analyse van Trends Business Information uit 2025 blijkt bijvoorbeeld dat bij 64% van de faillissementen sprake was van een laattijdige publicatie van de balans. Bij 41,5% was er negatieve solvabiliteit en bij 23% waren er incassodossiers.

De boodschap van het onderzoek is dan ook niet dat nieuws de klassieke kredietanalyse moet vervangen. Net de combinatie kan extra informatie opleveren.

Dat onderscheid is cruciaal. Een negatief krantenartikel betekent niet dat een onderneming failliet zal gaan. De onderzoekers benadrukken expliciet dat er geen enkel betrouwbaar individueel signaal bestaat dat financiële problemen kan voorspellen.

Van signaal naar actie

Wanneer wordt zo’n mediasignaal dan belangrijk genoeg om in actie te komen? “Als financieel manager zit je aan het stuur van de risico’s die je als bedrijf neemt”, vertelt Kris. “Het gaat daarbij niet alleen om faillissementsrisico, maar ook om ESG- en reputatierisico. Een materieel mediasignaal is daarom een opportuniteit om contact op te nemen en bijkomende informatie te vragen. Bevestigt de analyse het afglijdend risico, dan is dat een nuttige early warning om als financieel manager actie te ondernemen en de blootstelling af te bouwen.”

Het rapport stelt een getrapte aanpak voor. Eerst moet worden beoordeeld of de gebeurtenis het risicoprofiel van de onderneming materieel kan beïnvloeden. Vervolgens wordt het nieuws naast financiële, juridische en administratieve informatie gelegd, zoals bedrijfsgegevens, betalingsgedrag en juridische gebeurtenissen.

Daarna volgt menselijke beoordeling. Afhankelijk van de uitkomst kan een financieel manager de monitoring intensiveren, rechtstreeks verduidelijking vragen bij de onderneming of de bestaande blootstelling opnieuw bekijken. Ook kredietlimieten en betalingstermijnen kunnen daarbij opnieuw worden geëvalueerd.

Voor organisaties met grote klanten- of debiteurenportefeuilles kan die aanpak helpen bepalen welke dossiers als eerste menselijke aandacht verdienen. Het onderzoek ziet toepassingen voor kredietmanagers en kredietverstrekkers, maar ook voor ondernemingen met veel handelsvorderingen, incassobureaus en professionals die klanten, leveranciers of andere tegenpartijen opvolgen.

Ook na het faillissement stopt het verhaal niet

Media blijken bovendien niet alleen vóór een faillissement relevante informatie te bevatten. Bij 10,7% van de onderzochte failliete bedrijven werden ook na de uitspraak aanvullende Media Warnings geregistreerd. Het soort nieuws verschuift dan. Financiële en businessgerelateerde signalen worden prominenter en kunnen bijvoorbeeld betrekking hebben op terugbetalingen aan schuldeisers, verkoop van activa, herstructureringen, overnames of een mogelijke doorstart.

De belangrijkste consequentie van het onderzoek ligt voor Kris in de manier waarop bedrijven nieuws opvolgen. “Mocht ik aan het hoofd staan van de financiële afdeling van een onderneming, dan zou ik mediasignalen expliciet inbouwen in onze dataprocessen. Vandaag volgen medewerkers het nieuws nog te veel ad hoc, via een beperkt aantal kranten en niet elke dag. Daardoor kunnen relevante artikels worden gemist of kan er te sterk op één artikel worden gereageerd. Als CFO zou ik daarom kiezen voor een systematische aanpak met duidelijke opvolging. Zo kunnen we als bedrijf sneller kansen benutten en risico’s tijdig bijsturen op basis van mediasignalen.”