Hoe sociale economie en circulaire innovatie Europa minder afhankelijk maken

​25 jaar Trividend

Terwijl Europa worstelt met geopolitieke spanningen en een groeiende afhankelijkheid van kritieke grondstoffen, viert het Vlaamse investeringsfonds Trividend dit jaar haar 25-jarig bestaan. Directeur Frederik Matthijs ziet in de sterke groei van zijn portefeuille niet alleen een antwoord op de vraag naar lokale werkgelegenheid, maar ook een oplossing voor de uitdagingen van vandaag. “Onze missie is het creëren van jobs in de sociale economie, de maatwerksector. En dat blijkt cruciaal in een tijd waarin Europa dringend op zoek is naar autonomie.”

Lokale jobs als buffer

Om die missie waar te maken, investeert Trividend al jaren in maatwerkbedrijven. Traditioneel was die sector vooral gericht op assemblage, packaging en stockbeheer. “Een voorbeeld is Cyclobility, een koploper in Vlaanderen wat betreft fietsleasing. Het bedrijf zet voor de assemblage mensen uit de maatwerksector in”, aldus Matthijs. “De logistieke diensten van Powr-zeep worden ook op die manier georganiseerd: wie op hun webshop bestelt, activeert een volledige logistieke keten in een maatwerkbedrijf. Voor een jonge onderneming is het goud waard om orderpicking en verzending uit handen te kunnen geven. Maatwerkbedrijven kunnen meegroeien met het volume en zo lokale jobs verankeren.”

Vandaag zijn de maatwerkbedrijven steeds vaker betrokken in circulaire oplossingen. “Veel van deze bedrijven zoeken nieuwe opdrachten”, zegt Matthijs. “In de circulaire economie ontstaat stilaan een markt voor het hergebruik van grondstoffen, ook dankzij de stimulans van Europese subsidies. Zo’n transformatie vraagt om investeringen in nieuwe productielijnen en nog belangrijker, opleidingen.”

Circulaire economie in de praktijk: van batterijen tot brood

Trividend brengt spelers samen die het zeldzame-grondstoffenprobleem aanpakken. “We spreken met start-ups die batterijen analyseren en restenergie opslaan voor hergebruik”, vertelt Matthijs. “Maar ook met bedrijven zoals Borro, dat via een geautomatiseerd systeem herbruikbare bekers in voetbalstadia en evenementen introduceert.” Bezoekers betalen statiegeld, scannen een QR-code en krijgen hun geld terug bij inlevering. “Een eenvoudige innovatie die afval vermindert en tegelijkertijd jobs creëert in de logistiek en recycling.” Borro is ondertussen actief in voetbalstadia zoals Club Brugge en KV Mechelen, en in het Sportpaleis.

Een ander voorbeeld, hoewel niet in onze portefeuille, is Trosort. Dat bedrijf gebruikt AI om tweedehandskleding te scannen op materiaal, kwaliteit en waarde. “Kringwinkels kunnen daardoor sneller sorteren, terwijl medewerkers zich richten op etikettering en presentatie. AI versterkt dus lokale jobs in plaats van ze te vervangen.” Wel in de portefeuille van Trividend: No Waste Republic, winnaar van de Trends Impact Awards 2025. Het bedrijf zet overschotten van brood om in paneermeel voor de voedselindustrie, waardoor import uit Azië wordt vermeden en lokale jobcreatie wordt gestimuleerd.

Trividend als reddingsboei voor lokale ondernemingen

In die transitie speelt Trividend een cruciale rol. “Ons productaanbod is uniek. We starten meestal met achtergestelde, vaak converteerbare leningen. Dat betekent dat we in sommige gevallen heel wat upside realiseren”, benadrukt Matthijs. “Maar we zijn niet per se op zoek naar unicorns, of het moeten impactunicorns zijn. Je moet unicornverhalen kritisch bekijken. Vaak belanden unicorns uiteindelijk bij investeerders buiten Europa. Dat bevestigt alleen maar onze keuze: investeren in bedrijven die hier, in Europa, echte maatschappelijke uitdagingen aanpakken.”

Elke job in de sociale economie levert een maatschappelijke winst op van 15.000 euro per werknemer. Dat blijkt uit cijfers van Herwin, het collectief van sociale ondernemers in Vlaanderen. “Dat is onze drijfveer: economische waarde creëren met sociaal rendement.” De sector groeide de afgelopen tien jaar bijna drie keer sneller dan de hele Vlaamse economie, met 43.000 jobs en 120 miljoen euro aan Vlaamse investeringen in circulaire innovatie, gericht op herstellen, hermaken en recycleren. Lokaal verankerde, arbeidsintensieve activiteiten die kansen bieden voor wie verder afstaat van de arbeidsmarkt.

Door haar missie en productaanbod is Trividend voor sommige maatwerkbedrijven de laatste reddingsboei. “We hebben een zestal organisaties in portefeuille die richting faillissement afstevenden. Bij banken konden die geen krediet krijgen en een klassieke investeerder zal nooit in een vzw stappen. Dat zijn intensieve trajecten, waar we vaak ook in de raad van advies of zelfs het bestuur stappen. Maar die zes bestaan vandaag nog. Dat zijn zo’n vijfhonderd jobs die anders zeker verloren waren. De maatschappelijke kost daarvan hebben we al besproken.”

Trividend investeert ook in Vlaamse kmo’s met lokale maatschappelijke meerwaarde die met een herstructurering bezig zijn en vaak een te beperkt groeipotentieel hebben voor klassieke investeerders. “Wij bieden deze bedrijven unieke ademruimte om hun plannen uit te voeren”, zegt Matthijs. Een voorbeeld is La Vie Est Belle, een producent van vegetarische burgers die mensen met autisme in dienst neemt.

Toekomstbeeld: hubs, specialisatie en schaalbaarheid

Matthijs voorziet een toekomst waarin maatwerkbedrijven zich organiseren in gespecialiseerde hubs: voor kritieke edelmetalen of e-commerce bijvoorbeeld. “De sleutel ligt in flexibiliteit. Als het volume bij een start-up laag is, kunnen ze voor meerdere klanten werken. Zo blijven ze relevant, ook in een veranderende markt.” De federale overheid ondersteunt deze transitie actief, met 14,3 miljoen euro geïnvesteerd in circulaire initiatieven rond ecodesign, voornamelijk gedragen door kmo’s en start-ups. De campagne ‘Dit is circulair’ toont hoe circulariteit in de praktijk werkt en rendeert.

Met 25 jaar ervaring blijft Trividends rol onveranderd: marktkansen aftasten, spelers verbinden en financieel faciliteren. “We willen aantonen dat sociale economie, circulaire innovatie en rendabiliteit hand in hand gaan”, besluit Matthijs. “En dat dat precies is wat Europa nodig heeft: minder afhankelijkheid, meer lokale veerkracht.”