Houdbaarheid van Belgische pensioenstelsel blijft onder druk door vergrijzing

​België behoudt zijn B-beoordeling in de Global Pension Index 2026, maar ziet zijn totaalscore licht dalen. Vooral de houdbaarheid van het pensioenstelsel op lange termijn blijft een pijnpunt. De lage werkzaamheidsgraad bij 55-plussers, de stijgende pensioenuitgaven en de beperkte pensioenreserves wegen op de beoordeling. Dat blijkt uit de jaarlijkse vergelijking van 55 pensioenstelsels door Marsh en CFA Institute.

België behaalt dit jaar een totaalscore van 68,1 punten, tegenover 69,2 in 2025. Daarmee blijft het land in categorie B, maar achter die beoordeling gaan grote verschillen schuil.

Op het vlak van toereikendheid, dat beoordeelt in welke mate pensioenen een voldoende inkomen bieden, scoort België 81,1 punten. Voor integriteit, waaronder de betrouwbaarheid en het bestuur van het pensioenstelsel vallen, bedraagt de score 84,9. De houdbaarheid op lange termijn blijft met 41,2 punten duidelijk achter.

Vergrijzing zet financiering onder druk

Volgens Lore Vanrespaille, pensioenexperte bij Marsh, heeft de lage score voor houdbaarheid verschillende oorzaken. België kent een relatief lage werkzaamheidsgraad bij 55-plussers en beschikt over beperkte pensioenfondsactiva in verhouding tot het bruto binnenlands product.

Dat hangt onder meer samen met de financiering van het wettelijke pensioen. België werkt met een repartitiestelsel, waarbij de pensioenen van huidige gepensioneerden worden betaald met bijdragen van de actieve beroepsbevolking. Door de vergrijzing komt dat systeem steeds meer onder druk te staan.

Daarnaast heeft België een hoge overheidsschuld en liggen de publieke pensioenuitgaven als percentage van het bbp hoog in vergelijking met de buurlanden. Volgens Vanrespaille blijven die uitgaven stijgen, ook wanneer rekening wordt gehouden met de pensioenhervormingen.

Effect van pensioenhervormingen nog onzeker

De recente Belgische pensioenhervormingen hebben voorlopig slechts een beperkte invloed op de indexscore. Volgens Vanrespaille komt dat doordat de concrete gevolgen nog niet volledig kunnen worden beoordeeld.

De hervormingen moeten onder meer de effectieve pensioenleeftijd verhogen door meer 55-plussers aan het werk te houden. Daarnaast zullen bepaalde maatregelen de wettelijke pensioenuitgaven verlagen. Beide ontwikkelingen kunnen op termijn bijdragen aan een betere houdbaarheid, maar hun precieze impact moet nog worden doorgerekend.

Vanrespaille ziet ook mogelijkheden in een verdere uitbouw van de tweede pensioenpijler, waarbij werknemers via hun werkgever aanvullend pensioen opbouwen.

Een verplichte tweede pijler met minimumbijdragen zou volgens haar zowel de houdbaarheid als de toereikendheid van het Belgische pensioenstelsel kunnen verbeteren. Hoe groot dat effect zou zijn, is voorlopig niet duidelijk.

Langer werken en flexibelere pensioenstelsels

De uitdagingen beperken zich niet tot België. De Global Pension Index vergelijkt 55 pensioenstelsels die samen 66% van de wereldbevolking vertegenwoordigen. Door dalende geboortecijfers en een stijgende levensverwachting moeten landen hun pensioenstelsels aanpassen aan een veranderende bevolkingssamenstelling.

Volgens de onderzoekers zijn daarbij drie elementen belangrijk: duidelijke doelstellingen voor pensioenstelsels, een sterkere financiering van toekomstige pensioenverplichtingen en meer flexibiliteit in pensioenleeftijden en pensioenproducten.

Ook Vanrespaille pleit voor een verdere verhoging van de wettelijke pensioenleeftijd en een koppeling aan de levensverwachting. Daarnaast ziet ze een geleidelijke uitbreiding van de tweede pensioenpijler als een manier om meer pensioenrechten vooraf te financieren.

Zes landen behalen hoogste beoordeling

Nederland, Denemarken, IJsland, Singapore en Israël behouden in 2026 hun A-beoordeling, met scores boven 80 punten. Australië sluit zich dit jaar voor het eerst bij die groep aan.

De index beoordeelt pensioenstelsels op drie onderdelen: toereikendheid, houdbaarheid en integriteit. Koeweit behaalt de hoogste score voor toereikendheid, Denemarken voor houdbaarheid en Finland voor integriteit.

Wereldwijd steeg de gemiddelde indexscore met 1,1 punt tegenover 2025. Toch benadrukken de onderzoekers dat ook de best presterende pensioenstelsels zich verder moeten aanpassen aan de demografische veranderingen.