‘De tools veranderen, maar de nood aan verhalen blijft’

​Tijdens CFOconferenz schetste Robin Kerremans, Head of International Coproductions bij Caviar, de economische realiteit in de filmsector. Achter elke film of serie gaat niet alleen een creatief verhaal schuil, maar ook een complexe financieringsstructuur die almaar meer onder druk komt te staan.

Elke productie is een onderneming op zich

Wie een film of serie maakt, bouwt volgens Robin Kerremans een tijdelijke onderneming. “Je brengt verschillende creatieve profielen samen, van scenaristen tot regisseurs en technici. Voor het opzetten van een film of serie is er, net zoals bij een onderneming, vooraf een plan en vooral financiering nodig”, vertelt hij.

Die financiering komt uit verschillende bronnen. “Voor films waren vroeger vooral de bioscoop-opbrengsten een belangrijke inkomstenbron, maar de afgelopen jaren gaan steeds minder mensen naar de bioscoop. Dat zorgt voor dalende inkomsten uit tickets”, zegt Robin.

“Ook voorafbetalingen van distributeurs financieren films en series gedeeltelijk. Die zijn sterk afhankelijk van de reputatie van de regisseur of cast en van het commerciële potentieel van het project.”

Daarnaast is de filmsector in België sterk gesubsidieerd. “De sector krijgt financiële steun via het Vlaams Audiovisueel Fonds, Screen Flanders en andere economische fondsen, Europese subsidies en tax shelter-investeringen. Zonder die ondersteuning zou het quasi onmogelijk zijn om films te maken in België”, aldus Robin.

Einde van het klassieke model

Toch staat dat klassieke model onder druk. Vroeger leunde de sector sterker op een high risk, high reward-model, met succesvolle bioscoopresultaten als beloning. Vandaag is dat veel minder het geval.

“Het succes van een film of serie werd vroeger beloond via return mechanismen voor zenders, distributeurs, zoals backend-inkomsten uit bioscoopvertoningen of kijkcijfers gekoppeld aan rechten. Dit return mechanisme kwam ook producenten en creatieven ten goede in de vorm van box-office bonussen. Die inkomsten lopen vandaag terug.”

“Gevestigde spelers worden ingehaald door veranderend kijkgedrag en nieuwe technologieën”, aldus Robin. “Er ontstaat een nieuw ecosysteem met streamingdiensten zoals Netflix, maar ook met contentmakers die via TikTok en Instagram hun eigen publiek en verdienmodellen opbouwen.”

Kijkers en zenders veranderen

Volgens Robin is er een duidelijke machtsverschuiving aan de gang, richting big tech, streamingdiensten én de kijker zelf. “De manier waarop content wordt geconsumeerd is totaal veranderd. In bepaalde scripts wordt rekening gehouden met afgeleid kijkgedrag, door belangrijke plotpunten meerdere keren te herhalen, omdat kijkers tijdens films op hun smartphone scrollen.”

Advertentiebudgetten volgen de kijker

De financieringsmodellen van nieuwe spelers zoals Netflix en Disney+ verschillen niet fundamenteel van die van traditionele zenders zoals VRT, VTM en Play: “Uiteindelijk zijn ze allemaal op de een of andere manier afhankelijk van advertentie-inkomsten of advertentie-gedreven ecosystemen. Wat wel veranderd is, is waar de aandacht van de kijker naartoe gaat. Die verschuift steeds meer van klassieke televisie naar online platformen en sociale media, waardoor ook de geldstromen mee opschuiven.”

Opboksen tegen internationale spelers

Voor productiehuizen zoals Caviar betekent dit dat ze moeten navigeren in een steeds complexer speelveld. In Vlaanderen speelt bovendien schaal een rol. “Wij zijn een kleine markt. Dat maakt dat we meer de nadruk moeten leggen op samenwerken en zorgen dat we een voldoende open industrie hebben waarin onze kwaliteiten het best worden ingezet om waarde te creëren”, aldus Robin.

Volgens hem maakt de Vlaamse filmsector het verschil met creativiteit. “De laatste jaren hebben we met relatief beperkte middelen sterke films geproduceerd die internationaal erkenning krijgen. Via originele formats en verhalen proberen we internationaal door te breken.”

Reeksen zoals Clan, later internationaal herwerkt tot Bad Sisters, tonen hoe lokale verhalen een globale impact kunnen hebben. Ook The Best Immigrant en Dood Spoor zijn projecten met een gelijkaardig potentieel. “Een sterke focus op intellectuele eigendom is essentieel”, benadrukt Robin.

De dreiging van AI

Daarbovenop hangt de opkomst van artificiële intelligentie als een donkere wolk boven de sector. “AI-tools maken het mogelijk om complexe scènes in een fractie van de tijd en tegen een fractie van de kost te produceren. Scènes voor actiefilms die vroeger veel geld kostten, kunnen vandaag snel en goedkoop met AI worden gemaakt.”

Toch blijft de impact moeilijk in te schatten. Enerzijds biedt AI nieuwe mogelijkheden, anderzijds roept het fundamentele vragen op rond auteursrecht. Regulering lijkt onvermijdelijk, zeker omdat veel AI-output gebaseerd is op bestaande, beschermde content.

De kracht van storytelling

Ondanks alle veranderingen blijft één constante overeind: het belang van storytelling. “Daar draait onze sector om”, zegt Robin. “De tools veranderen, maar de nood aan verhalen blijft.” Die verhalen moeten vandaag kwalitatief, relevant en afgestemd zijn op een versnipperd medialandschap waarin aandacht schaars is.

Hoewel digitale platformen domineren, groeit bij jongere generaties opnieuw interesse in oudere content en nostalgie. Streamingplatformen spelen daarop in door vaker klassiekers aan te bieden. “Storytelling is emotie en entertainment”, besluit Robin. “En dat blijft, ongeacht het medium.”