"Als mensen zeggen dat je iets zeker niet moet doen, dan interesseert me dat"

​Toen de Straat van Hormuz dichtging, verwelkomde EnergyVision op enkele dagen veertig duizend nieuwe klanten. Niet dankzij een marketingcampagne, maar omdat de energieprijzen bij andere leveranciers met 28 tot 60 procent stegen, terwijl EnergyVision haar tarieven niet aanpaste. "Bij andere leveranciers werd de telefoon niet meer opgenomen. Bij ons wel," zegt CEO Maarten Michielssens. Dat is EnergyVision: een Gents energiebedrijf dat systematisch doet wat niemand verstandig acht, en daar heel vaak beter van wordt.

Een begin zonder geld

EnergyVision werd opgericht in het najaar van 2014 met het wettelijk minimumkapitaal: 6.200 euro. Na notariskosten en een maand huur voor een kantoor van twintig vierkante meter was er geen cent meer over. De timing kon niet slechter: net op dat moment schafte de Vlaamse minister van energie de premies voor zonnepanelen af. Banken weigerden systematisch. Aan de muur in het kantoor van Michielssens hangen twaalf ingekaderde e-mails, elk een afwijzing van een andere financiële instelling. "Nee, we geloven niet in het businessmodel." "Nee, dit kan niet werken."

Vandaag, twaalf jaar later, is EnergyVision beursgenoteerd op Euronext Brussel, de snelste groeier in het Belgische energielandschap en, naar eigen zeggen, elke dag de goedkoopste stroomleverancier voor gezinnen in Vlaanderen. Wie intekende bij de IPO, zag zijn investering sindsdien met meer dan vijftig procent in waarde stijgen.

Michielssens (45) omarmt paradoxen als strategie. Zijn bedrijf verkoopt geen zonnepanelen, zegt hij, maar het legt er wel honderdduizenden. EnergyVision is een energieleverancier die nooit subsidies aanvroeg. Een commercieel bedrijf dat tijdens COVID alle medewerkers volledig doorbetaalde en klanten twee maanden gratis elektriciteit gaf. Meer dan negentig procent van het personeel, van iedereen op kantoor tot elke dakwerker, bezit aandelenopties. "Ik leid eigenlijk een groot databedrijf met een hoop fysieke assets," zegt Michielssens. Die formulering is geen understatement. Ze is de kern van wat EnergyVision onderscheidt.

Integratie als wapen

Het model achter de lage tarieven is opvallend simpel. En toch past vrijwel geen enkele concurrent ze toe. "Een gemiddeld Belgisch huishouden verbruikt ongeveer 3.000 kilowattuur per jaar," rekent Michielssens voor. "EnergyVision dekt vandaag al 2.200 kilowattuur uit eigen productie: zonnepanelen en windturbines. Met de toevoeging van biomassa en micro-waterkracht willen we richting 2.800 kilowattuur. Dat betekent we nauwelijks iets hoeven aan te kopen op de energiemarkt, waar de prijs wordt bepaald door de duurste kilowattuur in Europa, vaak een gascentrale."

"Dus, als de Straat van Hormuz dichtgaat, reageren onze windturbines en zonnepanelen daar niet op," zegt Michielssens. "Die blijven gewoon produceren. De kosten zijn gemaakt. Wij moeten onze prijzen niet optrekken. Andere leveranciers die volledig afhankelijk zijn van de markt, wel. En dat is precies wat je zag: prijsstijgingen van 28 tot 60 procent bij de concurrentie, terwijl wij gewoon op hetzelfde tarief bleven. Dat is niet het gevolg van magie, dat is gezond verstand."

Twee goed getimede advertenties van een halve pagina in het Laatste Nieuws, de allereerste betaalde reclame in de geschiedenis van het bedrijf, hielpen allicht om veertigduizend nieuwe klanten op een paar dagen aan te trekken. Het prijsverschil deed de rest.

Afname

De tweede pijler van het model is de afnamezijde. EnergyVision beheert een eigen netwerk van laadpalen, onderhoudt een batterijpark en levert stroom aan tienduizenden huishoudens. Die combinatie maakt real-time optimalisatie mogelijk: bij overproductie krijgen laadpalen onmiddellijk een korting. Vraag en aanbod worden afgestemd zonder tussenkomst van de markt. Een recent voorbeeld van die verticale integratie is de samenwerking met de NMBS, waarbij EnergyVision laadpalen installeert aan treinstations. Elk extra afnamepunt is tegelijk een buffer voor overproductie en een stabiele inkomstenbron.

"Elke keer dat wij een klant bijwinnen, hebben we precies 1,25 kilowatt zon en 0,75 kilowatt wind extra nodig. Die twee houden elkaar in evenwicht. Zo simpel is het eigenlijk."

De IPO: de woestijn in

Toen EnergyVision aankondigde naar de beurs te gaan, was de reactie voorspelbaar. "De Brusselse beurs? Dat is een woestijn," hoorde Michielssens van alle kanten. Hij trok zich daar niets van aan. "Elke keer als mensen zeggen dat je iets zeker niet moet doen, dan interesseert me dat. Als het lukt, sta je als enige op dat terrein met enorme voorsprong op je concurrenten."

De beursgang was geen noodingreep. EnergyVision had pas in 2022 voor het eerst extern kapitaal opgehaald en was daarvoor volledig op eigen kracht gegroeid. De IPO was een bewuste versneller: grotere klanten, nieuwe regio's, snellere overnames. Bij de beursgang schonk Michielssens elke medewerker bovendien 6.200 euro cash, exact het startkapitaal waarmee het bedrijf twaalf jaar eerder begon. "De enige die er armer op is geworden, ben ik," lacht hij.

Micro-waterkracht: de vergeten technologie

De beursgang opende de deur voor snellere acquisities. De recentste illustreert de denkwijze van Michielssens het best: EnergyVision kocht Turbulent, een bedrijf gespecialiseerd in micro-waterkracht, een technologie die in België nauwelijks nog wordt gebruikt. "Waterkracht vertegenwoordigt Europees 29,7 procent van alle hernieuwbare energie. In Vlaanderen minder dan één procent, in België vier," aldus Michielssens.

"Het is een vergeten technologie. Er is geen beleid, geen vergunnings- of subsidiekader, geen aandacht. Maar het potentieel in België ligt tussen de 100 en 200 megawatt, vergelijkbaar met een kleine kerncentrale. En de rivieren stoppen niet met stromen als de zon niet schijnt."

Dat laatste is precies de reden voor de aankoop. Zon en wind zijn complementair maar hebben allebei hun grenzen. Waterkracht biedt iets wat hernieuwbare energie zelden kan bieden: een constante, voorspelbare stroom. In combinatie met batterijopslag en biomassa bouwt EnergyVision aan wat Michielssens omschrijft als "het equivalent van baseload met hernieuwbare energie." Wie wacht op nieuwe kerncentrales of kleine modulaire reactoren, wacht op iets waarvan niemand weet wanneer het komt, hoeveel het kost en of het ooit opgeleverd wordt. De rivieren stromen nu al.

Groei

De groei van EnergyVision speelt zich af op meerdere fronten. Het bedrijf is inmiddels actief in Wallonië. Nederland staat op het programma voor 2027 of 2028.

De keuze voor Nederland is niet willekeurig. De salderingsregeling, het equivalent van de Belgische terugdraaiende teller, valt daar weg. Jarenlang konden gezinnen met zonnepanelen hun overproductie in de zomer virtueel opslaan op het net en in de winter weer opvragen, alsof het net zelf een batterij was. Dat systeem verdwijnt. Voor de meeste energieleveranciers is dat een probleem: klanten zien de terugverdientijd van hun installatie plots oplopen en investeren minder. EnergyVision ziet het omgekeerd. "Wij werken altijd met digitale meters en optimaliseren productie en consumptie in real time. Waar Nederland dat als een groot probleem ervaart, is dat voor ons een instapmoment."

De redenering is dezelfde als in Vlaanderen een paar jaar geleden. Toen de terugdraaiende teller hier verdween, was de consternatie groot. EnergyVision groeide er net door: wie zijn eigen productie en verbruik slim op elkaar afstemt, heeft het net als batterij niet nodig. Dat is precies het model dat het bedrijf nu naar Nederland exporteert.

Naast geografische expansie wil het bedrijf ook meer diensten leveren aan bestaande klanten. Warmtepompen ter vervanging van gas staan bovenaan de lijst. België is een van de drie landen in Europa waar warmtepompen structureel niet rendabel zijn, niet door technologisch falen, maar door een verkeerde toewijzing van distributiekosten voor elektriciteit. "Hoeveel jaren gaan we nog aan het gasinfuus hangen, waarbij de prijzen maal vijf kunnen gaan? Waarom doen wij onszelf zoiets aan?"

Het ASTER-dossier: de prijs van passiviteit

Maar niet elk project verloopt naar wens. Het ASTER-project, waarbij EnergyVision zonnepanelen plaatst op sociale woningen, had het grootste zonnepanelenproject van Vlaanderen kunnen worden.

"ASTER is een van de mooiste projecten én een van de grootste desillusies van mijn carrière," zegt Michielssens. "De gelden waren gemobiliseerd. We hadden alle ploegen klaar. En toch hebben verschillende woonmaatschappijen gewoon niets gedaan, omdat ze het te lastig vonden."

Het model is financieel onweerlegbaar: elke huurder bespaart op zijn energiefactuur, de overheid geeft geen subsidies en bespaart op het sociaal tarief, de woonmaatschappij ontvangt huurinkomsten voor het dak. En toch.

"Hetzelfde zie je bij publieke gebouwen, scholen, ziekenhuizen. Enorme daken, voor de hand liggende investeringen. Ik kan er rationeel niet bij."

De overheid als stoorzender

Een constante in het verhaal van Michielssens is zijn wantrouwen tegenover overheidsinmenging in energiemarkten. EnergyVision vroeg nooit subsidies aan, ook niet toen ze er recht op had. Niet voor zon, niet voor wind, niet tijdens COVID.

"Laat de markt de markt zijn. De sterkste technologie wint. Dat is vandaag hernieuwbare energie, en die heeft geen steun nodig."

Wat hem verontrust, is de tendens waarbij overheden zelf aandeelhouder worden van energieproductie. Die logica leidt volgens hem onvermijdelijk tot marktverstoring: een overheid die eigenaar is van dure, nucleaire capaciteit, heeft er belang bij die te beschermen, ook als dat betekent dat goedkopere hernieuwbare energie moet worden afgeschakeld. "In China gaan de kerncentrales uit als er te veel hernieuwbare energie is. Ik zie het onze overheid niet doen."

Wat de overheid wél moet doen: vergunningen sneller afleveren. "Dat is het enige wat ik vraag. Niet subsidies, niet bescherming. Gewoon: schiet op met die vergunningen."

De twaalf brieven aan de muur

Het eindpunt dat Michielssens voor ogen heeft, is radicaler dan de groeicijfers doen vermoeden. EnergyVision wil geen grote, gecentraliseerde energieleverancier worden. Het bedrijf wil een wezenlijk onderdeel zijn van een decentraal energienet waarin productie, opslag en verbruik lokaal op elkaar worden afgestemd.

De redenering is technisch maar de implicaties zijn groot. Vandaag wordt elektriciteit centraal geproduceerd en via een uitgebreid net gedistribueerd naar eindgebruikers. Dat net staat steeds vaker onder druk: datacenters, elektrische wagens en warmtepompen doen de vraag exponentieel stijgen, terwijl de uitbreidingscapaciteit van het net achterblijft. Michielssens gelooft dat het antwoord niet ligt in een groter net, maar in minder net. Wie zoveel mogelijk produceert achter de meter, bij de klant thuis, heeft het net alleen nog nodig voor de pieken en de uitwisseling van overschotten.

"De bouwstenen zijn er: zonnepanelen op het dak, een batterij in de garage, een laadpaal op de oprit. Als al die elementen slim met elkaar praten, vlak je de piekvraag af en heb je het net veel minder nodig. Dat is goed voor de samenleving, want minder koper in de grond. En het is goed voor de klant, want minder distributiekosten."

"Elektriciteit wordt heel goedkoop," zegt hij. "Dat is de logische uitkomst van een systeem zonder brandstofkosten, met steeds goedkopere batterijen en steeds betere integratie."

De weg ernaartoe loopt, zoals altijd bij EnergyVision, dwars door het scepticisme van anderen. Banken die nee zeiden. Analisten die de beurs een woestijn noemden. Woonmaatschappijen die het te lastig vonden. Beleidsmakers die nog altijd wachten op de volgende crisis.

"We hebben nu meer dan 100.000 gezinnen beschermd tegen prijsstijgingen," zegt hij. "En hoe meer wij groeien, hoe meer we dat kunnen doen."

Die twaalf ingekaderde afwijzingsbrieven aan zijn muur zijn geen bittere herinnering. Ze zijn zijn businessplan.