De economie voorspellen in onzekere tijden

​De toekomst is onzeker. Hoe neem je beslissingen in een wereld waarvan de spelregels er morgen totaal anders kunnen uitzien? Die vraag stond centraal in de keynote van Arne Maes tijdens CFOconferenz. Via scenariodenken en mentaal tijdreizen reikt hij een kader aan waarmee bedrijven beter kunnen omgaan met die onzekerheid over de toekomst.

Het einde van voorspelbare patronen

Tien jaar vooruitkijken was altijd al een uitdaging, maar volgens Arne Maes is het vandaag nog moeilijker geworden om de toekomst te voorspellen. “Bedrijven worstelen met vragen rond investeringen, businessmodellen en rekrutering in een context van spanning en onzekerheid”, vertelt Arne Maes.

“Economen proberen de impact van gebeurtenissen al decennia te begrijpen en samen te vatten in cijfers om historische patronen te identificeren en te vergelijken. Zo kunnen ze voorspellingen maken en betere beslissingen nemen. “Die cijfers geven een gevoel van controle, maar net dat fundament brokkelt af”, zegt Arne.

Waar economen vroeger naar elkaar toegroeiden naarmate een jaar vorderde, ziet Arne Maes vandaag het omgekeerde: “De meningen van economen lopen steeds verder uiteen. Een enthousiaste investeerder schat een economische groei van 12% in, terwijl op hetzelfde moment een minister van financiën die nadenkt over een nieuw soort belasting veel pessimistischer is.” Het wijst op een wereld waarin gedeelde referentiekaders verdwijnen en consensus minder vanzelfsprekend is. Dat betekent dat klassieke forecasting alleen niet meer volstaat.

Van voorspellen naar scenariodenken

Als voorspellen moeilijker wordt, verschuift de focus naar scenariodenken. “Scenario’s helpen niet om één juiste toekomst te vinden, maar om meerdere mogelijke werelden te verkennen. Cruciaal daarbij is dat die scenario’s niet gereduceerd worden tot spreadsheets. Wie scenario’s herleidt tot cijfers, verliest het denkwerk”, zegt Arne.

Sterke scenario’s voelen in eerste instantie soms onwaarschijnlijk aan. Net daar zit hun waarde. Ze dwingen organisaties om buiten bestaande aannames te denken. “Niemand zag bijvoorbeeld de coronapandemie aankomen. Veel sectoren zoals de horeca werden gedwongen om hun businessmodel in sneltempo te herdenken om te kunnen overleven.”

De volgende stap gaat nog verder. Arne roept op tot mentaal tijdreizen. Hij beschrijft het als een toekomstige realiteit visualiseren. In een economische context vertaalt dat zich in organisaties die zichzelf trainen om sneller en doordachter te reageren wanneer een bepaald scenario werkelijkheid wordt.

Impact op bedrijven

Tijdens zijn keynote op CFOconferenz schetst Arne een aantal concrete denkoefeningen. Wat als België evolueert naar een samenleving met meer huurders dan eigenaars? Wat als zelfstandigen de norm worden op de arbeidsmarkt? Elk scenario heeft directe implicaties op businessmodellen en investeringsstrategieën.

“Een arbeidsmarkt met meer zelfstandigen zou er bijvoorbeeld voor zorgen dat de overheidsfinanciering onder druk zou komen te staan. Een samenleving met meer huurders zou leiden tot andere consumptiepatronen. Door vooraf na te denken over die mogelijke implicaties kunnen bedrijven sneller schakelen”, geeft Arne aan.

Voorbereiden op de toekomst

De rode draad doorheen de keynote van Arne Maes is dat onzekerheid over de toekomst niet verdwijnt. Pogingen om ze volledig weg te werken zijn inefficiënt gebleken. Wat wel kan, is leren omgaan met die onzekerheid en je voorbereiden op mogelijke toekomstige uitdagingen, door scenario’s te bouwen en ze serieus te nemen.