​Een nieuwe rol voor CFO’s

De wereld van vandaag laat zich niet langer begrijpen met de klassieke economische bril. Wat we meemaken, zijn geen cyclische schommelingen meer, geen tijdelijke crisissen die zich laten inpassen in bekende patronen. Volgens Eric Van den Broele, Hoofd R&D bij Craydon Belgium, leven we in een tijdperk van permanente systeemschokken. En dat vraagt om een andere invulling van de CFO-rol. Een greep uit zijn keynote op CFOconferenz.

De limieten van het systeemdenken

Van den Broele vertrekt vanuit een filosofische analyse van onze samenleving. Geïnspireerd door Peter Sloterdijk beschrijft hij hoe verschillende maatschappelijke subsystemen zoals economie, technologie, politiek, recht, cultuur elkaar versterken. Ze zoeken samenwerking wanneer het hen voedt, maar verliezen die reflex zodra ze op eigen kracht kunnen groeien.

Vandaag bereiken die systemen volgens Van den Broele hun limiet. Ze werken niet langer samen, maar botsen op elkaar. Wat vroeger een coherent geheel vormde, evolueert naar fragmentatie en conflict. Het resultaat is een toenemende deconnectie tussen systemen onderling, maar ook tussen systemen en de samenleving.

Crisis of schok

Een van de kerninzichten uit de presentatie is het onderscheid tussen crisis en schok. “Een crisis wordt traditioneel gezien als een tijdelijke dip binnen een economische cyclus. In een hoogconjunctuur zit zo’n 4 à 5 procent van de bedrijven in moeilijkheden, in een crisis stijgt dat naar 6 à 7 procent. Een schok treft niet alleen de zwakke spelers, maar heeft impact op alle bedrijven.” stelt Eric.

De financiële crisis van 2008 markeert voor hem een kantelpunt. “Sindsdien leven we niet langer in een wereld van voorspelbare cycli, maar in een omgeving waarin schokken elkaar opvolgen en versterken,” vertelt hij. “Denk aan COVID-19, geopolitieke spanningen, supply chain verstoringen of technologische disrupties. Elk van deze gebeurtenissen heeft niet alleen impact op individuele bedrijven, maar grijpt diep in op meerdere systemen tegelijk. Het resultaat is wat Van den Broele omschrijft als systeemschokken: complexe, onderling verbonden verstoringen die moeilijk te isoleren of te beheersen zijn.

Multipolaire en instabiele context

Die systeemschokken spelen zich bovendien af tegen de achtergrond van een snel veranderende geopolitieke realiteit. Volgens Eric evolueert de wereld naar een multipolair landschap. “Vandaag domineren drie grote machtsblokken: de VS, China en Rusland. Tegelijk verschuift de internationale orde van samenwerking naar competitie en machtspolitiek.

Die evolutie wordt versterkt door ideologische stromingen zoals het zogenaamde MAGA-realisme, waarin nationale belangen primeren op internationale samenwerking. De eigen veiligheid staat centraal en al de rest is bijzaak.

CFO als architect van continuïteit

In die context krijgt de rol van de CFO een fundamentele herdefiniëring. Waar de CFO traditioneel werd gezien als bewaker van financiële gezondheid en efficiëntie, schuift Van den Broele een veel bredere opdracht naar voren, namelijk de continuïteit en duurzaamheid van het bedrijf waarborgen.

De cijfers zijn confronterend. “Volgens klassieke financiële analyses lijkt 85% van de bedrijven gezond volgens financiële analyses. Maar van die groep heeft minder dan de helft de mogelijkheid om actieve geldreserves te gebruiken wanneer een schok zich voordoet. Maar liefst 25% van de bedrijven is niet in staat om reserves te gebruiken en moet bij de eerstvolgende schok op zoek naar financiering”, vertelt Eric.

Een aantal dingen waar CFO’s de komende jaren zeker op moeten inzetten zijn mogelijke risico’s identificeren en cashreserves opbouwen als buffer wanneer schokken zich voordoen. Probeer daarnaast grote afhankelijkheid van externe spelers te vermijden.