​‘Meditatie is het geheime ingrediënt in de C-suite’

Meditatie: een zweverige hobby of een geheim wapen voor topexecutives? Karin Laverge - ex-CFO van Vleminckx NV en Groep Zorg, en nu docent en onderzoeker bij VIVES - is overtuigd van het laatste. Na een carrière waarin ze de druk van het financieel directeurschap van dichtbij meemaakte, schreef ze het boek ‘Word CEO van je brein’. Daarin laat ze leidinggevenden aan het woord over hoe meditatie hen helpt omgaan met interpersoonlijke spanningen en stressvolle situaties.

Meditatie bij topmanagers

Hoeveel procent van de topmanagers mediteert? Het is een vraag die Karin Laverge stelde aan een volle tafel met C-level bestuurders. De helft stak hun hand in de lucht. “Het was een verrassing dat er al zoveel managers de vruchten plukken van meditatie”, vertelt ze. “De positieve invloed ervan op je carrière, en vooral op een veeleisende functie zoals die van CFO, is enorm.”

Deze vaststelling vormde het startschot van haar boek ‘Word CEO van je brein’. Hiermee wil ze de perceptie van meditatie bij managers verbeteren, en hun de mogelijkheid bieden om te leren uit de uiteenlopende meditatiepraktijken van andere top executives.

Meerdere carrièreswitches

In 2020 startte ze zo een nieuw hoofdstuk in haar professionele carrière. Daarvoor was ze onder meer CFO bij Vleminckx NV, de sauzenproducent die destijds deel uitmaakte van de groep Vandemoortele. Toen ze nadien een tijd accountancy doceerde in avondonderwijs, belandde ze terug in een CFO-rol bij zorginstelling Groep Zorg in Kortrijk. In totaal heeft ze ongeveer tien jaar ervaring als financieel directeur.

Bij Groep Zorg stapte ze de onbekende ziekenhuis- en zorgsector binnen. “Komende vanuit de privésector, is het als CFO een grote aanpassing om in een subsidie-gedreven systeem te werken”, vertelt Karin. “De manier waarop er met geldstromen werd omgegaan is totaal anders. Toen de coronacrisis uitbrak, was het voor mij het moment om verder te gaan.”

Uiteenlopende resultaten

Tijdens haar sabbatical wijdde Karin zich aan interviews met topmanagers voor haar boek. “De meditatietechnieken die werden aangehaald, liepen sterk uiteen”, zegt ze. “Waar sommigen een vaste routine van stilte of begeleide meditatie volgen, kiezen anderen bijvoorbeeld voor een intensieve tiendaagse Vipassana retraite.”

Wetenschappelijke onderbouwing

De respondenten zijn unaniem over de enorme voordelen van meditatie. Deze observatie wordt overigens wetenschappelijk bevestigd, zoals Karin illustreert aan de hand van het boek ‘Altered Traits’ van Daniel Goleman en Richard Davidson. “In dat boek worden zo’n 6.000 wetenschappelijke studies geanalyseerd”, duidt ze. “De conclusie is dat meditatie leidt tot verminderde stressgevoeligheid, meer empathie, een hogere focus en betere zelfkennis.”

Een van de geïnterviewden, John Metselaar, voormalig Chief R&D en Innovation Officer bij P&G, benadrukt de actuele relevantie. “De hectiek is vandaag groter, de stress zwaarder en de omstandigheden variabeler dan vijftien jaar geleden. Managers moeten veel onzekerheid aankunnen, en er wordt enorm veel van hen verwacht. Meditatie is een middel om daarmee om te gaan”, vertelde hij aan Karin.

Ilham Kadri rationaliseert

Eén van haar meest memorabele gesprekken was dat met Ilham Kadri. Ze bracht Karin in contact met het boek ‘Invisible Power’ van Ken Manning en Robin Charbit. “Het boek ‘Invisible Power’ leert ons een gerationaliseerde vorm van meditatie, zonder het woord meditatie ooit te noemen. Het vertelt hoe ons brein functioneert, onder meer in werkomgevingen, en hoe we ingesleten denkfouten kunnen herkennen en bijsturen”, vertelt Karin. “Ilham biedt haar eigen managementteam de kans om deel te nemen aan een workshop van de schrijvers.”

Meditatie is te ‘zweverig’

“Het grote voordeel van die aanpak is dat het managers kan overtuigen die meditatie nog te vaag of zweverig vinden. De focus ligt op de tastbare logica van hoe ons brein werkt”, duidt Karin.

Hoewel een grote groep leiders meditatie nog links laat liggen, ziet ze een duidelijke positieve trend. “Het woord verliest zijn ‘hippie’-imago, en wordt steeds meer gezien als een effectieve methode om prestaties en leiderschap te verbeteren.”

CEO van je brein

In haar boek bracht Karin de inzichten samen in een praktisch stappenplan: ADEM. “Als je je als professional in een stressvolle, frustrerende of moeilijke situatie bevindt, is de eerste stap om je aandacht (A) te vestigen op het moment en uit een vicieus denkpatroon te stappen. Vervolgens is het belangrijk om dankbaarheid (D) te voelen voor alles wat je al bereikt hebt, en bijvoorbeeld ook dat je je in deze situatie mag bevinden. Beide stappen hoeven niet langer dan een halve minuut te duren. Daarna probeer je empathie (E) op te brengen voor de andere persoon in de situatie. Ten slotte ga je over tot move (M) en los je de situatie zo goed mogelijk op.”

CFO als buffer

Zo kan de rol van een CFO bijzonder stressvol zijn. “Het belangrijkste is dat de cijfers correct en op tijd aangeleverd worden”, vertelt Karin. “In een zakelijke context moet je snel kunnen handelen, wat de timing van informatie voor besluitvorming cruciaal maakt. Dit creëert een grote druk van bovenaf op het financieel team, waar jij als buffer tussenin staat.”

“Meditatie heeft me in zulke situaties rustiger gemaakt”, stelt Karin. “Als je stressmomenten meer vanuit een helikopterperspectief kunt bekijken, straal je zelf meer kalmte uit en geef je die spanning ook minder door aan je team.”

Interpersoonlijke spanningen

In haar carrière als CFO leerde Karin dat de grootste uitdagingen op de werkvloer vaak interpersoonlijk van aard zijn. “Technische of marktgerelateerde problemen kan je als team aanpakken, maar bij spanningen tussen personen sta je er vaak alleen voor”, legt ze uit.

Daarom hekelt ze labeling op de werkvloer. “We zijn heel snel om andere collega’s te labelen op basis van hun gedrag en persoonlijkheid. Als dat label niet matcht met het beeld dat we van onszelf hebben, verloopt de communicatie vanaf het begin niet authentiek. Dat leidt snel tot wrijving en maakt de samenwerking veel minder effectief”, stelt Karin. “Persoonlijkheidstests vind ik om die reden eerder zinloos en soms contraproductief.”

Authentieke communicatie

De interpersoonlijke rol van de CFO is groot, en volgens Karin valt de impact van meditatie hierop niet te onderschatten. “Meditatie zet je op een pad waarbij je naar jezelf leert kijken”, zegt ze. “Zodra je je eigen gedachtenpatronen, vooroordelen en frustraties ten opzichte van een ander begint te herkennen, besef je ook dat de ander met dezelfde valkuilen kampt. Vanuit dat gedeelde besef kan je boven de labels uitstijgen en authentieker communiceren.”

Multitasken

De drukke rol van CFO leidde bij Karin, vooral in de uitgesproken vergadercultuur bij Groep Zorg, vaak tot multitasking. “Sommige vergaderingen waar ik aan deelnam, waren voor mij van lage relevantie. Daardoor begon ik tijdens die meetings weerstand te bieden en andere taken uit te voeren”, vertelt ze. “Dat was contraproductief: je bent maar half aanwezig, het is inefficiënt en bovendien respectloos naar je collega’s toe.”

Volledige aanwezigheid, een kernprincipe van meditatie, is ze daarom bewust gaan toepassen in die vergadercultuur. “Ik koos ook alleen nog voor vergaderingen waar ik echt nodig was, zodat ik daar mijn volledige aandacht aan kon geven.”

Vrouwelijk rolmodel

Vóór haar tijd bij Vleminckx NV werkte Karin als European Manufacturing Controller bij Raychem. Daar ontmoette ze Martine Verluyten haar belangrijk vrouwelijk rolmodel. “Martine was destijds CFO bij Raychem en nam me onder haar vleugels”, vertelt ze. “Ze wist sterk leiderschap te combineren met empathie, waarmee ze de mens achter de functie kon zien.”

Volgens Karin is die empathie voor CFO’s niet altijd vanzelfsprekend. “Door onze opleiding zien we overal cijfers”, stelt ze. “Het is een topeigenschap voor een CFO om oog te hebben voor zowel de cijfers als de mensen.”

Tip voor vrouwen

In die periode had Karin, als vrouw in een leiderschapsrol, wat moeite om zichzelf op de kaart te zetten. “In het begin was ik te afwachtend en bleef ik op de achtergrond tijdens vergaderingen, ook al had ik vaak een duidelijke mening. Ik merkte dat mannen veel comfortabeler hun mening konden geven”, legt ze uit.

Daarom heeft ze een duidelijke boodschap voor andere vrouwelijke professionals: “Laat je niet onderschatten en durf je mening te geven, ook al blijkt die achteraf niet perfect of niet heel relevant. Zo laat je jezelf gelden en ga je meer meedenken in het proces.”

Researcher bij VIVES

Na de publicatie van haar boek in 2021, koos Karin voor een job als researcher en docent bij VIVES Hogeschool. Hier geeft ze les in accountancy, finance en selfcare voor business professionals. “Als docent heb je de opportuniteit om je kennis en ervaring over te brengen aan de studenten, terwijl je de link met de bedrijfswereld behoudt via stages en praktijkgerichte eindwerken”, vertelt ze. “Het is fantastisch om mensen enthousiast te maken en klaar te stomen voor de arbeidsmarkt in zo’n boeiende geoliede organisatie als VIVES.”

Bewust leiderschap

In haar onderzoek bij VIVES werkt ze verder aan de verzoening tussen de klassieke CFO-mindset ‘follow the money’ en de overtuiging ‘it’s all about the people’. Met de studie ‘The road to human-centered organisations’ is het de bedoeling organisaties te helpen om op zo’n bewust mogelijke manier met hun mensen om te gaan, zonder dat de winstgevendheid daaronder lijdt. “We hebben vanuit kwalitatief en literatuuronderzoek tien hefbomen geïdentificeerd om mensgerichter te ondernemen, inclusief praktische tips en tricks”, legt ze uit.

CFO is een eenzame functie

“CFO’s can’t be weak”, stelt Karin. “Bij belangrijke beslissingen wordt er telkens naar jou gekeken. Het is dus niet evident om je kwetsbaar op te stellen, of interpersoonlijke spanningen in een veilige omgeving te bespreken. De CFO-functie, zoals andere leidinggevende functies, wordt vaak als een eenzame rol ervaren.”

Daarom is het onderzoek van VIVES verder gegaan met een reflectiegroep. Hier werden gelijkgestemde managers samengebracht die bewuster willen leiding geven. “Terwijl inhoudelijke netwerkgroepen gangbaar zijn, zijn reflectiegroepen voor leiderschap uitzonderlijk”, duidt Karin.

In de reflectiegroep kwamen vaak herkenbare, interpersoonlijke professionele problemen of moeilijke situaties aan bod, evenals de onderliggende gedachtenpatronen. “Door de drukte van de bedrijfswereld word je door je team en deadlines snel in een reactieve modus geduwd. Hierdoor is er minder tijd voor bewust leiderschap.”

Rechter in ondernemingszaken

Ten slotte is Karin vandaag ook rechter in ondernemingszaken. Dit is een onbezoldigde functie waarbij ze als ervaringsdeskundige de beroepsrechter bijstaat bij kwesties binnen bedrijven. “Deze rol is zo boeiend dat ik het elke CFO zou aanraden”, benadrukt Karin. “Het is fijn om je bedrijfservaring en opleiding in te kunnen zetten in dienst van de samenleving. Bovendien kom je in aanraking met de gerechtelijke wereld en ontdekt alles wat er binnen ondernemingen speelt. Je ziet de wereld vanuit een ander perspectief.”